Ειδικές Άδειες Εργαζομένων

Σύμφωνα με τον Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025) και τις τροποποιήσεις του Νόμου 5239/2025, οι ειδικές άδειες που δικαιούται ένας εργαζόμενος είναι οι εξής:

1. Άδειες Φροντίδας και Ανατροφής Τέκνων

• Άδεια πατρότητας: Ο πατέρας δικαιούται 14 εργάσιμες ημέρες με αποδοχές κατά τη γέννηση του τέκνου, ενώ σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής τέκνου έως 8 ετών, η άδεια χορηγείται από την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια (Άρθρο 230, Π.Δ. 62/2025).
• Γονική άδεια: Κάθε γονέας έχει ατομικό δικαίωμα γονικής άδειας διάρκειας 4 μηνών για την ανατροφή του παιδιού μέχρι αυτό να συμπληρώσει τα 8 έτη. Για τους δύο πρώτους μήνες, η Δ.ΥΠ.Α. καταβάλλει μηνιαίο επίδομα ίσο με τον ελάχιστο μισθό (Άρθρο 231, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια φροντίδας τέκνου: Παρέχεται ως μειωμένο ωράριο (κατά 1 ώρα την ημέρα) για 30 μήνες μετά τη λήξη της άδειας μητρότητας ή της ειδικής παροχής προστασίας μητρότητας. Μπορεί να χορηγηθεί και ως ισόχρονη συνεχόμενη άδεια κατόπιν συμφωνίας (Άρθρο 239, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια παρακολούθησης σχολικής επίδοσης: Για κάθε παιδί έως 18 ετών που παρακολουθεί μαθήματα στοιχειώδους ή μέσης εκπαίδευσης, οι γονείς δικαιούνται να απουσιάζουν έως 4 εργάσιμες ημέρες ετησίως (δεν περικόπτονται αποδοχές)  (Άρθρο 240, Π.Δ. 62/2025).

2. Άδειες Μητρότητας και Γυναικολογικής Προστασίας

• Άδεια μητρότητας: Η συνολική διάρκεια είναι 17 εβδομάδες (8 πριν και 9 μετά τον τοκετό). Το δικαίωμα επεκτείνεται πλέον και στις ανάδοχες μητέρες (Άρθρο 236, Π.Δ. 62/2025 και Άρθρο 12, Νόμος 5239/2025).
• Ειδική παροχή προστασίας μητρότητας: Μετά τη λήξη της άδειας λοχείας, η μητέρα δικαιούται ειδική άδεια 9 μηνών με επιδότηση από τη Δ.ΥΠ.Α., την οποία μπορεί να μεταβιβάσει έως 7 μήνες στον πατέρα (Άρθρο 238, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια προγεννητικών εξετάσεων και γυναικολογικού ελέγχου: Οι έγκυες απαλλάσσονται από την εργασία για προγεννητικές εξετάσεις, ενώ όλες οι εργαζόμενες δικαιούνται 1 ημέρα τον χρόνο με αποδοχές για γυναικολογικό έλεγχο (Άρθρο 242, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια υποβοηθούμενης αναπαραγωγής: Οι εργαζόμενες που υποβάλλονται σε μεθόδους ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής δικαιούνται άδεια 7 εργάσιμων ημερών με αποδοχές (Άρθρο 237, Π.Δ. 62/2025).

3. Άδειες για Λόγους Υγείας και Ανωτέρας Βίας

• Άδεια φροντιστή: Για τη φροντίδα συγγενούς ή προσώπου στο ίδιο νοικοκυριό που έχει ανάγκη σημαντικής φροντίδας, παρέχεται άδεια έως 5 εργάσιμες ημέρες ετησίως (Άρθρο 232, Π.Δ. 62/2025).
• Απουσία για λόγους ανωτέρας βίας: Δικαίωμα απουσίας έως 2 φορές ετησίως (1 ημέρα κάθε φορά) για επείγοντα οικογενειακά ζητήματα λόγω ασθένειας ή ατυχήματος (Άρθρο 233, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια λόγω ασθένειας παιδιού ή εξαρτώμενου μέλους: Άδεια άνευ αποδοχών έως 6 ημέρες ετησίως (αυξάνεται σε 8 για δύο παιδιά και σε 14 για περισσότερα) (Άρθρο 244, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια σοβαρών νοσημάτων και νοσηλείας: Χορηγούνται 10 ημέρες με αποδοχές ετησίως για σοβαρά νοσήματα παιδιών (π.χ. νεοπλασματικές ασθένειες) και έως 30 ημέρες άνευ αποδοχών σε περίπτωση νοσηλείας τέκνου (Άρθρο 245, Π.Δ. 62/2025).

4. Λοιπές Ειδικές Άδειες

• Άδεια γάμου: Χορηγείται άδεια 5 εργάσιμων ημερών (για πενθήμερο) ή 6 εργάσιμων ημερών (για εξαήμερο) με αποδοχές (Άρθρο 241, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια πενθούντων γονέων: Σε περίπτωση θανάτου τέκνου, οι γονείς δικαιούνται 20 ημέρες άδεια με αποδοχές (Άρθρο 246, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια για μονογονεϊκές οικογένειες: Οι χήροι γονείς ή άγαμοι με την αποκλειστική επιμέλεια δικαιούνται 6 ημέρες (ή 8 για τρία παιδιά και άνω) επιπλέον άδεια ετησίως (Άρθρο 247, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια εξετάσεων: Για εργαζόμενους μαθητές, σπουδαστές ή φοιτητές έως 25 ετών παρέχεται άδεια 30 ημερών ετησίως για συμμετοχή σε εξετάσεις (Άρθρο 254, Π.Δ. 62/2025).
• Άδεια άνευ αποδοχών: Μπορεί να συμφωνηθεί εγγράφως για διάστημα έως 1 έτος (Άρθρο 255, Π.Δ. 62/2025).

Αναλογία: Οι ειδικές άδειες λειτουργούν σαν τις «εφεδρικές μπαταρίες» σε ένα σύστημα: δεν χρησιμοποιούνται στην καθημερινή κανονική λειτουργία, αλλά είναι απαραίτητες για να διατηρηθεί η ισορροπία και η συνοχή όταν προκύπτουν έκτακτες ή ιδιαίτερα απαιτητικές ανάγκες στη ζωή του εργαζομένου, διασφαλίζοντας ότι η «μηχανή» της εργασίας δεν θα υποστεί βλάβη από την υπερφόρτωση των προσωπικών υποχρεώσεων.